Zülal Kalkandelen / Müzik Yazıları

Archive for Nisan 2011

Vitrindeki Albümler 65:

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 21 Nisan 2011

VIJAY IYER/ PRASANNA/ NITIN MITTA – Tirtha (ACT Music)

Hint asıllı Amerikalı piyanist Vijay Iyer, yayınladığı albümlerle son yıllarda yıldızı caz dünyasında en çok parlayan müzisyenlerden birisi.

Geçen yıl “Historicity” albümüyle En İyi Enstrümantal Caz Albümü dalında Grammy ödülüne aday gösterildi. Bu yıl da yeni çalışması “Tirtha” ile adından çok söz ettiriyor.

Albümün yaratım süreci, 2007’de Iyer’in Hindistan’ın 60. bağımsızlık kutlamaları için bir konser vermek üzere, gitarist/besteci Prasanna ve tabla çalgıcısı Nitin Mitta ile bir araya gelmesiyle başlıyor.

Sanskritçe’de “geçiş” anlamına gelen “tirtha” sözcüğünü, albüm kapağında “durağan ile akışkan arasındaki boşluk, dünyalar arasındaki eşik diye tanımlıyor” Iyer. Gerçekten de albüm, adına çok uygun bir şekilde Hint müziğini caz ve rock ile buluşturup füzyonun en iyi örneklerinden birini ortaya koyuyor.

Benim gibi Hint müziğine özel bir ilgisi olmayan bir dinleyicinin bile, albümde üçlü arasındaki uyuma, yaratıcılığa ve doğaçlamaların dinamikliğine kapılmaması olanaksız.

Albümde yer alan dokuz beste de (5’i Iyer’e, 4’ü Prasanna’ya ait), yalnızca Hint müziği ile caz ve rock arasında bağ kurmakla kalmıyor; Prasanna’nın Güney Hindistan’ın “Karnatik” müziğine yakın tarzı ile Mitta’nın Kuzey Hindistan’ın “Hindustani” diye adlandırılan müziği arasında da birlitelik sağlıyor.

“Tirtha”, çağdaşı ve gelenekseli, farklı tarzları ve dünyaları ustaca buluşturan, su gibi akıcı bir müzik sunuyor.

-

Written by zülalk

24 Nisan 2011 at 21:39

Nitin Mitta, Prasanna, Vijay Iyer kategorisinde yayınlandı

Tagged with

Patrick Watson büyüledi

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 21 Nisan 2011

Yılın en güzel konserlerinden birisi salı akşamı gerçekleşti. Alternatif müzik sevenlerin son yıllarda dikkatini çeken Kanadalı müzisyen Patrick Watson, kendi adıyla anılan grubuyla birlikte Salon sahnesindeydi.

Yaptıkları müziği belli bir kategoriye sokmak zor; klasik müzik ve kabare etkisinde bir tür barok pop denilebilir. Kayıt sırasında ve sahnede kullandıkları enstrümanlar arasında çelik tas, kaşık gibi objeler de yer alıyor.

2003’te ilk albümünü çıkaran grubun kuruluş öyküsü de ilginç. Bir fotoğraf kitabına eşlik edecek müzik yapmaları istendiğinde dörtlü olarak bir araya gelmişler. Ortaya çıkan sonuç herkesi o kadar heyecanlandırmış ki, grup olarak devam etme kararı almışlar. 2007 ve 2009’da Kanada’nın en önemli müzik ödülü Juno’yu alınca da yolları iyice açılmış.

İstanbul’da bekleyenleri tahminimden de çokmuş. Grubun dört üyesi sahneye adım attığında coşkulu alkışlar duyduk.

Patrick Watson, karanlık salonda sadece parmaklarının arasına yerleştirilen minik ışıklar yardımıyla görebildiği piyanonun tuşlarına dokunurken, dinleyiciler su gibi akan duruluktaki müzikle adeta büyülendi.

Son albümden “Beijing” en çok beklenen şarkılardan birisiydi. Bu şarkının kaydı sırasında stüdyoya bisiklet getirip tekerleklerin çıkardığı sesi de kullanmışlar. Tabii konserde o olanak yoktu ama uzandığı her yere vurup farklı sesler çıkaran bateristin performansı görülmeye değerdi.

Patrick Watson, bir yandan içkisini yudumlarken, bir yandan da yaptığı esprilerle konserin gerçekten keyfini çıkardı. Grubun kabare tarzına yakınlığı konserde daha çok ortaya çıktı. İzleyicilerle karşılıklı konuşmalar ve grup üyeleri arasında atışmalar gece boyunca sürdü.

Bir ara sahnedeki sandalyeleri salondaki seyircilerin tam ortasına koydular. Taburelerin üzerinde ayakta durarak gitar çalan müzisyenlere, yine sandalye tepesinde mikrofonsuz söyleyen Watson muhteşem falsettosuyla eşlik etti.

Watson’ın Amerika’nın ünlü şarkıcı ve bestecilerinden Dolly Parton’a adadığı “Big Bird in a Small Cage” adlı şarkı için hepsi birden bir mikrofonun başında toplandılar. Sonra bir ara Watson sahnede yalnız kaldı. Bir de baktık ki, hiç fark edilmeden kalabalığın arasına dağılan diğer üç müzisyen vokalde ona eşlik ediyor.

Gecenin en güzel anlarından birisi de, Patrick Watson’ın loop pedal ile sesini kaydedip kendisiyle düet yaptığı sırada yaşandı. O anda salonda yere düşen bir bira şişesinin çıkardığı ses de kayda girdi. Böylece o loop tekrar tekrar dönerken şişe sesini de sürekli duyduk.

Bütün bunlar olurken dinleyicilerin baştan sona çıt çıkarmadan grubu dinlemesi ise alkışlanacak bir durumdu. Son yıllarda konserlerde giderek artan konuşma gürültüsünden eser yoktu. Bunun nedeni, müziğe odaklı, bilinçli Salon dinleyicisinin farkı olsa gerek.

En sevilen şarkılarından “Wooden Arms”ı çalmasalar da, doğallığı, içtenliği ve müzikalitesiyle çıtanın çok üzerinde bir konserdi. Çıkışta “zamanı geri alıp, o iki saati yeniden yaşayabilsek” dedirtti bize…

(Konserde çekilen fotoğraflar Ali Güler’e, videolar bana aittir.)

http://www.twitvid.com/embed.php?guid=K4DC0&autoplay=0

http://www.twitvid.com/embed.php?guid=HCLQ7&autoplay=0

Konserde çalınan parçalar:

1. Lighthouse
2. Beijing
3. Black Wind
4. Step Out For A While
5. Unknown
6. Big Bird In A Small Cage
7. Traveling Salesman
8. To Build A Home
9. Luscious Life
10. Where The Wild Things Are
11. Man Under The Sea
12. The Great Escape

-

Written by zülalk

21 Nisan 2011 at 08:34

Patrick Watson kategorisinde yayınlandı

Tagged with

Sahnede Sokağın Ruhu

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 20 Nisan 2011

Sonunda İstanbul Manu Chao ile buluştu. 2002’deki konserden dokuz yıl sonra yeniden bu topraklara ayak bastı Manu Chao. Basacağı duyulur duyulmaz, bilet satın alabilmek için yaşanan yarış da herhalde tarihe geçti. İki gecelik konser biletleri, bir kişiye yalnızca iki adet satılmasına karşın, 21 dakika içinde tükendi. Bilet bulamayanlar da isyan etti.

Bunca ilgiyi hak eden Chao, sıradan bir müzisyen değil. İlginç birliktelikleri barındırıyor kişiliğinde ve sanatında. İspanyol asıllı bir Fransız ama “Dünyanın bir parçasıyım” diyor. Dünya vatandaşı olduğunu söylüyor ama küreselleşmeye karşı. Anti-kahramanlığı savunuyor ama kendisi milyonlarca müziksever için gerçek bir kahraman.

İnternetten yayın yapan Pitchfork müzik sitesinin dediği gibi, her müzisyenin hayali Amerika’da başarılı olmakken, onun gözü İngilizce konuşulan ülkelerde “the rest of the world” diye anılan dünyanın geri kalanında…

Şarkılarında göçmenlikten, aşktan, getto hayatından söz edip sol içerikli mesajlar veriyor. 2001’de Cenova’daki G8 toplantısını protesto gösterilerine destek için binlerce kişiye bedava konser vermiş, ödünsüz, yürekli bir müzisyen o…

La Ventura” turnesinde kendisine eşlik eden iki müzisyen ile Babylon sahnesinde göründüğünde yapılan tezahüratı duysaydınız, müzikseverlerin gözündeki yerini o anda anlardınız.

Düğmeleri iliklenmemiş gömleği, lastik ayakkabıları, şapkası, bermuda pantolonu ve belindeki kırmızı kuşağıyla bu sıra dışı müzisyenin sokağın ruhunu sahneye taşıdığına tanık olurdunuz.

Şarkılarını Fransızca, Portekizce, İngilizce, İspanyolca, Arapça, Katalanca ve Gal dilinde, hatta aynı şarkıda bu dilleri karıştırarak söylüyor. İşin ilgici, dinleyicilerin şarkılarda ona eşlik etmesi. Her sözünü anlamasalar da şarkıları ezberlemiş, her melodiyi akıllarına nakşetmişler.

Babylon’un asma katında salonu izlerken orada ilk kez böylesine bir heyecana tanık olduğumu belirtmeliyim. Hem şarkı söyleyen, hem de hiç durmadan o sıkışıklıkta dans edip zıplayan insanlar, Manu’nun bir hareketiyle “ye ye ye, yo yo yo” diye bağırıyor, yumruklar havaya kalkıyor.

Futbol maçlarında takımını destekleyen taraftarların duyduğu bağlılığı anımsattı bana bu sahne. Manu Chao ile dinleyicileri arasındaki bu ilişki, müzik sosyolojisi açısından incelenmeye değecek bir olay.

Manu da bu durumun farkında elbette. Mikrofonu kalbinin üzerine defalarca vurarak çıkardığı ses dinleyiciyi çılgına çeviriyor. Dakikalarca süren bu şovun sonunda kızaran göğsünden bir noktada incecik kan akıyor.

Bongo bong”, “Me gustas tu”, “Clandestino” gibi hitler çaldıkça salondaki coşku artıyor. Punk, reggae, rock, salsa, ska hepsi birbirine karışıyor.

Üzerinde İngilizce “Ahmet Şık ve Nedim Şener’e Özgürlük” yazan bir havlu koyulmuş davulun üzerine. (Salondaki herkes gibi ben de, işin arka planını kimse önceden söylemediğinden ve Manu da konserde bu konudan söz etmediğinden, davulun üzerinde duranı havlu olarak tahmin ettim. Anlaşıldığı üzere, özel olarak hazırlanan bir tişörtmüş.)

Demokrasilerde haksızlıklara karşı konuşmak herkesin görevi” diyen bir müzisyen var sahnede. Aynı gün İnsanlık Anıtı heykelinin yıkımına karşı çıkmak için konuşan bir sanatçının bıçaklandığı bir ülkede Manu Chao’yu canlı dinlerken içimiz buruk…

İyi ki geldin Manu!

(Konserde çekilen bu video birkaç gündür internette dolaşıyor. Görmeyenler için ben de buraya koydum. Kim çekti bilmiyorum ama çekenin eline sağlık.)

Manu Chao Babylon İstanbul from trendometre on Vimeo.

-

Written by zülalk

20 Nisan 2011 at 15:52

Manu Chao kategorisinde yayınlandı

Vitrindeki Albümler 64:

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 10 Nisan 2011

MIDLAKE-Late Night Tales (EMI)

Bugünlerde albüm önerisi soran herkese, hangi tür müziği daha çok sevdikleri hakkında bilgim olmasa da, önerebileceğim ender albümlerden birisi bu. Yanlış anlaşılmasın; çok sayıda güzel albüm çıkıyor ama çoğu belli bir müziği sevene hitap edecek türden.

Midlake’in Late Night Tales serisinden çıkan bu derlemesi ise, art-rock/folk-rock ağırlıklı olmasına karşın, dinleyen herkesi farklı atmosferlere ve ruh hallerine sokarak peşinden sürükleyecek kadar başarılı.

Late Night Tales serisi, aynı adla kurulan bağımsız bir plak şirketi tarafından başlatıldı. Son 10 yılda Belle & Sebastian, The Flaming Lips, Groove Armada, Four Tet ve Jamiroquai’nin de aralarında olduğu çok sayıda grubun/müzisyenin yaptığı derlemeler yayınlandı.

Bu serinin özelliği, sanatçıların kendilerine ilham veren, en sevdikleri müziği bir araya getirmesi. Böylece onların müzik macerasının temel taşlarını öğrendiğimiz gibi, çok güzel albümler dinleme olanağı da buluyoruz.

Serinin Midlake’in imzasını taşıyan yeni ürünü, doğrusu diğerlerini kıskandıracak kadar iyi. 18 parçanın yer aldığı derleme, hem eskilerden Jimmie Spheeris ve Bob Carpenter gibi isimlere, hem de Björk ve Beach House gibi çağdaş örneklere yer veriyor.

En dikkat çeken iki şarkı ise, Scott Walker’ın klasiklerinden “Copenhagen” ve Midlake’in Black Sabbath klasiği “Am I Going Insane” için yaptığı nefis akustik cover.

İtiraf edeyim; şarkı listesinde Scott Walker’ın adını listede görmek, bir hayranı olarak beni oldukça etkiledi. Üstelik de en güzel yorumlarından birisi “Copenhagen” seçilmiş!

Bütün bunlara ek olarak, albümün sonunda bir de sürpriz var. İngiliz yazar/romancı Will Self, “The Happy Detective” adlı öyküsünün son kısmını kendisi okuyor.

Albümü dinledikten sonra şu yorumu yapmak olanaklı: Midlake’in müziği birbirinden farklı ama çok sağlam kaynaklardan özümlenmiş. Late Night Tales derlemesi, eserlerindeki o çarpıcı yalınlığın nereden süzüldüğünü ortaya koyuyor.

Albümde yer alan parçaların listesi:

1. Bob Carpenter – Silent Passage
2. Bread Love & Dreams – Time’s The Thief
3. Fairport Convention – Genesis Hall
4. Steeleye Span – The Blacksmith
5. Lazarus – Warmth Of Your Eyes
6. Espers – Caroline
7. Jimmie Spheeris – Esmaria
8. Scott Walker – Copenhagen
9. Midlake – Am I Going Insane (Exclusive Black Sabbath Cover Version)
10. Björk – Unravel
11. Beach House – Silver Soul
12. Sandy Denny – Carnival
13. The Flying Burrito Brothers – Christine’s Tune
14. Jan Duindam – Happiness & Tears
15. Twice As Much And Vashti – Coldest Night Of The Year
16. Sixto Rodriguez – Crucify Your Mind
17. Nico – These Days
18. The Band – Whispering Pines
19. Will Self – The Happy Detective – part. 4
-

Written by zülalk

10 Nisan 2011 at 15:13

Uncategorized kategorisinde yayınlandı

“Claire Denis ile çalışmak bizi değiştirdi”

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 9 Nisan 2011

11 Nisan Pazartesi akşamı Uluslararası İstanbul Film Festivali kapsamında özel bir proje gerçekleşecek. Alternatif rock grubu Tindersticks, festivalin bu yıl Uluslararası Yarışma Jüri Başkanı da olan yönetmen Claire Denis’nin filmlerinden görüntüler eşliğinde, o filmler için yaptığı müzikleri çalacak. Grubun vokalisti Stuart A. Staples’la hem sinemadan hem müzikten konuştuk.

Sine-konserinizin dünya prömiyeri İstanbul’da yapılacak. Nasıl hissediyorsunuz?

Bir hafta öncesine göre farklı hissediyorum. Çünkü bu iş artık kafamda sadece bir fikir olmaktan çıktı. Nasıl olacağına dair daha çok şey biliyorum. Altı aydır planlama konusunda oldukça belirsizlik vardı. Provalara başladığımızdan bu yana neler yapılabileceğinin farkına vardık. Bu nedenle daha heyecanlıyım.

15 yıldır Claire Denis ile çalışıyorsunuz. Sizi onun filmleri için müzik yapmaya çeken neden neydi?

Claire ile ilk buluştuğumuzda onun hakkında pek fazla bir şey bilmiyorduk. Ancak konuşmaya başladığımızda, giderek yakınlaştığımızı, aynı dili konuştuğumuzu fark ettik. Şans eseri birtakım bağlantılar sonucu doğup gelişen bir ilişkiydi bu. İkinci albümümüz “Nenette et Boni”de onunla çalışırken hep birlikte şekillendirdiğimiz bir deneyim oldu. O zamandan bugüne uzun yol katettik. Öylesine yoğun etkileşimli bir ilişkiyi birden koparmanız olanaklı olmuyor. Müzisyenlerin birlikte yıpratıcı süreçlerden geçerek konser vermeleri, albüm yapmaları ve sonra da bunun ne kadar zor bir süreç olduğunu anlatmaları gibi bir şey bu da…

Claire Denis filmlerini izleyip sizin o filmler için yaptığınız müziği dinledikten sonra, grubun Denis ile adeta ruhani bir birliktelik içinde bulunduğunu söylemek zor değil. Katılır mısınız buna?

Çalışma yöntemlerimiz arasında birçok benzerlik var. Birbirimizi gayet net anlayabiliyoruz. Onunla çalışmanın en iyi ve en zor yanı şu: Karşılıklı görüş alışverişi talebi var Claire’in. Biz hiçbir filmi için gidip müzik sunmadık, o da hiçbir zaman “Ben şöyle bir şey istiyorum” demedi. Onun bilmek istediği filmdeki görüntülerin müzikle birleşip nasıl duygusal tepkiler yaratacağı. Bu noktada konu üzerinde bir fikir tartışması başlıyor. Eğer bize filmin hangi noktasında nasıl bir müzik istediğini söylese daha kolay olabilirdi; ama öyle bir sınırlama durumunda olasılıklar azalır ve bu önceden planlanan sonuçları elde etmek için yapılan bir tür görev haline gelir. Bizim böyle bir işte bekleneni vereceğimizi sanmıyorum. Bizim yaptığımızsa, deneyimleme ve ona tepki verme, fikirler çerçevesinde birkaç hafta süren tartışmalar ve senaryo yazımının başından sonuna kadar görüş alışverişleriyle devam eden bir süreç.

Bir besteci bir yandan yönetmenin isteklerine bağlı kalırken, bir yandan da nasıl kendi duyguları doğrultusunda müzik üzerinde yeni fikirler geliştirebiliyor?

Arada kalan ufak bir boşlukla ilgili sanırım. Ama Claire çalıştığı herkesten kendilerini ifade etmelerini, onları duygusal olarak harekete geçiren şeyleri anlatmalarını istiyor. Etrafındaki çalışanları serbest bırakırsa onların en iyisini ortaya koyacağına yürekten inanıyor. Claire’in sahip olduğu önemli bir özellik bu. Ben de onunla çalıştığımız yıllar boyunca bu özelliği kazanmaya ve Tindersticks’le uygulamaya çalıştım. Bir film düşüncesi, senaryo söz konusu olduğunda benim için önemli olan, orada işleyebileceğim bir palet bulmak, hareketlere uyum gösteren sesler peşinde koşmak. Gruptan arkadaşımız Dave için bu daha farklı sanıyorum. Onun film müziği geçmişi var. Örneğin Calire Denis ile son filmimiz “White Material”da ben daha çok ses kolajlarıyla deneyim yapma peşine düştüm. Beni etkileyen sesleri ve duyguları bulmaya çalıştım. Dave için başkaydı; o atmosfere uygun kordlarla daha temelden bir çalışma yürüttü.

Bir film müziği üzerinde hangi aşamada çalışmaya başlıyorsunuz? Müzik hakkında düşünmeye başlamadan önce filmin son kurgulanmış halini mi görüyorsunuz yoksa senaryoyu okuyup bazı sahneleri mi izliyorsunuz?

Claire, Fransızca yazılmış senaryonun bizim için İngilizce’ye çevrilmiş kopyasını veriyor. Daha sonra bazı çekimlere davet ediliyoruz. O aşamada artık kesin olmayan fikirler üzerine tartışmamız başlıyor. Son kurguya ulaşmak için hep birlikte çalışıyoruz. O noktaya varana kadar sürekli değişiklikler oluyor.

Film müziklerinin ilginç bir tarafı var. Filmden müziği çıkardığınızda görüntülerin etkisi önemli oranda azalıyor. Sizce müzik filmde nasıl bir rol üstleniyor? Müzik yönetmenin konuya bakış açısını netleştirmesine yardımcı mı oluyor yoksa filmin kendisi müzikten ne beklenildiğini açıkça ortaya koyuyor mu? Yani siz görüntüleri destekleyen mi yoksa onu yönlendiren film müziklerini mi tercih ediyorsunuz?

Bu söylediğiniz, müziğin yarattığı duygusal etkinin her hareketi açıklamak için kullanıldığı durumla ilgili. Genel olarak modern sinemada filmde olanlar hakkında izleyicinin düşüncelerine fazla yer bırakılmıyor. Her şey, her görüntü, her müzik, size yönetmenin düşündüğünü düşündürtmek için kullanılıyor. Claire’in çalışma yöntemi tam tersi. Bize göre mutlaka izleyicinin hayal gücü ve düşünceleri için yer kalmalı. İzleyicinin bunu yapması için de kendisine dönüp bazı sorgulamalar yapması gerek. Sanırım Claire de “Trouble Every Day”i korku filmi olarak tanımlar. Orada bazı şeyleri müzik olmadan göstermek zorundasınız. Çünkü çok sarsıcı sahneler bunlar; müziğin rolünü üstlenebilir ve böylece çok daha etkileyici olabilir. Yine o filmi izlediyseniz, sonunda duyduğunuz müziğin asla o tür ya da ona yakın görüntülerle eşleşebileceğini düşünmemiştik. Oradaki yıkıcı etkiyi bir parça hafifletti kanımca. Bunların hepsi tercihlerle ve yaratılmak istenilen etkiyle ilgili.

Peki konserde gösterilecek görsellerin nasıl bir rolü olacak sizce?

Orada grupla görüntüler arasında değişken bir denge kurmak istiyoruz. Umarım bazen biz görüntülerin yerine geçeriz, bazen de görüntüler öne çıkar. Sürekli aynı etki altında kalınmasını istemeyiz. Yaptığımız provalarda da konuşmaların çoğu, bu değişken bakış akışını nasıl kurabileceğimiz hakkında.

Ben bir Claire Denis filmi izleyip sizin sesinizi orada duyduğumda, o ses bana filmin ana karakterlerinden birisi gibi geliyor. Çünkü çok güçlü bir sesiniz var. Merak ettiğim siz kendi sesinizi filmde duyunca ne hissediyorsunuz? Onu bir bütünün parçalarından birisi gibi mi düşünüyorsunuz yoksa tek başına sürükleyici bir unsur mu?

Bu açıdan da değişen durumlar söz konusu. “Trouble Every Day”de çok etkiliydi sanırım. Claire bizimle film ve açılıştaki öpüşme sahnesi hakkında konuştuğunda, bu yönde olması doğrultusunda fikir birliğine varmıştık. Filmde bizim doldurabileceğimiz boşluklar vardı. Çok da başarılı bir çalışma oldu. Ama “35 Rhums”da müzik sadece hayatın güzelliği, her gün hissedilebilecek bir keyfi yansıtıyordu. Bana göre en etkili olanı, “White Material”dakiydi. Sadece yeryüzüyle ilgili bir çalışmaydı. Müzik de bir tek oradan kaynaklandı, kendine özgü acıları da taşıyordu içinde. Hepsinin gerçekten diğerlerinden çok farklı olduğunu düşünüyorum.

Bazı film müziği bestecileri bir filmin başarılı olması için öncelikle müziğinin başarılı olması gerektiğini, aksi halde filmin de başarısız olacağını düşünüyor. Siz katılır mısınız bu görüşe?

“Çok iyi bir filmdi ama müzik kötüydü” diyeceğiniz bir filme sık rastlayacağınızı pek sanmam. Sinema için müzik yapmaya başladığımdan bu yana bakış açım farklılaştı. Artık bir filmi izleyip, “Sinematografi iyiydi ama senaryou fırlatıp atardım” diyebiliyorum. Bir filmi başarısında rol oynayan o kadar çok önemli parça var ki… Bu anlamda müziği, sinematografi, kurgu, senaryo ve oyunculuktan ayırmam.

Kanımca Tindersticks’in yaptığı film müzikleri, film olmadan kendi başına da etkili olabilecek kadar güçlü. Bu, besteleme aşamasında bilinçli olarak planladığınız bir şey mi?

Bu, Claire’in çalışma tarzından ileri geliyor. Bizden asla bir sahneye bir duygu katmamız yönünde bir talepte bulunmadı. Bu nedenle onun filmleri için yaptığımız parçalar, filme belirgin bir anlam yüklemekten ziyade, hep kendi karakterlerini ortaya koyabilen müzikler oldu. Bilinçli olarak değil ama kendiliğinden gelişen bir süreçti bu. Filmlerde bizim için ayrılmış bir boşluk hep oldu.

Claire Denis için yaptığınız film müzikleri içinde hangisi sizi hala diğerlerinden daha çok çarpıyor?

Bu tür bir sine-konser projesine giriştiğimizden bu yana yaptığımız her şeyi gözden geçirdik. Konser için toplam 22 parça seçtik. Ben özellikle “Nenette et Boni” adlı filme ve onun için yaptığımız müziklere karşı yoğun duygular içindeyim. Bizim için o filmlerdeki görüntülere bakıp büyük bir keyif hissi almak çok kolay. Ama “White Material”a müzik yapmak kolay değildi. Onun müziğini çalmak bile bizim için zorlayıcı.

Neden?

Çünkü orada daha soyut bir arka planda sesler ve duygular arasında zorlayıcı bir araştırma süreci gerektirdi. Filmin kurguladığı mekanda kaybolduk adeta. İki hafta boyunca sürekli çalarak ciddi bir deneyim yaşadık. Şimdi provalar sırasında da hepimizde değişim olduğunu gördük, farklı mekanlardan farklı duygularla dönünce bu müziğe de yansıyor. Zor olmasına karşın aynı zamanda çok da heyecan verici.

Film müziği besteleyerek geçirdiğiniz bu 15 yılda temel olarak ne öğrendiniz?

Sanırım genel anlamda müzik yapmanın ne demek olduğunu öğrendim. Grup olarak zamanımızı çoğunlukla kendimiz için yapmamız gereken işlere ayırıyoruz. Claire’le olan işbirliği bize kendimizin dışına bakmayı ve sadece kendimizi düşünüyor olsaydık üzerinde çalışmayacağımız bir iş için uğraşmayı öğretti. Her defasında da bizde değişimlere yol açtı. Her defasında geri dönüp yaptığımız işe baktığımızda farklı bir bakış açısı kazandık. Gelişmemiz için son derece önemli bir katkıydı bu. Neden buradayız ve neden müzik yapmak için bir araya geldik? Bunu sağlayan fikirleri ortaya çıkarıp onların peşine düşmemiz, büyük ölçüde başarıya giden yolu açtı. Bundan hoşnutum ama doğrusu hala kendimi beceriksiz hissediyorum…

Claire Dennis dışında çalışmayı arzuladığınız bir yönetmen var mı?

Bir gün öyle biriyle karşılaşmayı arzu ederim. Ama doğru bir işbirliği kurmak gerekir. Bugüne kadar çalışırken sahip olduğumuz özgürlüğü kaybedip daha sınırlayıcı bir ortama girmek bizim için zor olur. Bu konuda endişemiz var. Ayrıca son 15 yılda Claire’in görüntüleriyle müzik arasında iyi bir denge kurduk. 2.5 yılda bir yeni bir film için müzik yapmak da güzel. Bundan daha fazlası bizi pek mutlu etmez.

Son olarak Tindersticks’le ilgili planlarınız neler? Yeni bir albüm üzerinde çalışıyor musunuz?

Sürekli yeni besteler üzerinde çalışıyoruz. Birçok farklı fikri değerlendiriyoruz. Sanırım bu yeni materyallerin ne zaman yayınlanacağını onları bitirdiğimizi düşündüğümüzde bileceğiz. Bu çalışmalara yeterli zaman ayırırsak, yazın tamamlamış olmayı umuyorum.

Written by zülalk

09 Nisan 2011 at 10:15

Tindersticks kategorisinde yayınlandı

Vitrindeki Albümler 63:

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 3 Nisan 2011

AVISHAI COHEN – Seven Seas (Blue Note Records)

Modern caz müziğinin en yetenekli basçılarından Avishai Cohen’ın yeni çalışması “Seven Seas”, müzikte yaratıcılığın izini sürenlerin ihmal etmemesi gereken bir albüm.

Cohen, iki yıl önce çıkan albümü “Aurora”dan farklı olarak bu defa sözlü besteleri tercih etmemiş; onun yerine bu albümde insan sesini de bir enstrüman gibi kullandığı mırıldanmalar, ses tekrarlarına dayanan sözsüz vokaller ve doğaçlamalar ağırlıkta. Sadece iki parçada Ladino dilinde vokal dikkat çekiyor.

Avishai Cohen’ın güçlü bir sesi yok ama kendi yarattığı müzikle son derece uyum içinde söylüyor. İsrail’in önde gelen şarkıcı/bestecilerinden Karen Malka ile birlikte seslendirdikleri “Ani Aff“, ikilinin Latin ezgileriyle bütünleşen yorumuyla albümün en dinamik parçalarından birisi. Parçanın ortasında ud ile pianonun sürüklediği melodi, Cohen’ın bestecilikteki dehasını bir kez daha ortaya koyacak kadar özgün.

Kontrbas kadar piyanoyu da ustalıkla çalan, kendi bestelerini yazıp yorumlayan ve düzenlemeleri de kendisi yapan çok yönlü bir sanatçı Cohen. Aynı şekilde müziğinde de farklı türleri buluşturup kendine özgü bir sound yaratıyor. Ortadoğu esintilerini Sefarad ezgileriyle; folk ve funk’ı caz normlarıyla; udu İngiliz kornasıyla çok melodik ve akıcı bir altyapıda bir araya getiriyor.

Albüme Cohen’ın uzun zamandır işbirliği yaptığı isimler katkıda bulunmuş. Bunların arasında piyanoda Shai Maestro ve perküsyonda Itamar Doari’nin adını anmak gerekir. Özellikle “Seven Seas” adlı parça, müzisyenler arasındaki etkileşimin albüme yaptığı olağanüstü katkıyı göstermesi bakımından çok önemli.

Avishai Cohen’ın sonbaharda turne kapsamında İstanbul’a da uğrayacağı şeklinde haberler var. Canlı performanstan önce bu yılın en iyi caz albümlerinden biri olan “Seven Seas”i dinleyip iyice sindirin derim.

Written by zülalk

03 Nisan 2011 at 16:04

Avishai Cohen kategorisinde yayınlandı

30. Yıl Anısına Görkemli Bir Proje

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 1 Nisan 2011

Uluslararası İstanbul Film Festivali’nin 30. yıl programında beni heyecanlandıran çok sayıda film var.

Ancak filmlerin yanı sıra bir de özel konser var ki, 11 Nisan’ı iple çekiyorum desem yeridir. Çünkü o gün Fulya Sanat Merkezi’nde muhteşem bir projenin dünya prömiyeri var. İngiliz rock grubu Tindersticks, birçok kez filmlerine müzik yaptığı ünlü Fransız yönetmen Claire Denis ile aynı sahnede buluşuyor!

Bu muhteşem buluşmanın nedeni, Tindersticks-Denis işbirliğinin 15. yılına girmesi. Bu kapsamda 26 Nisan’da box set olarak özel bir albüm de çıkıyor. Denis’nin “Nenette et Boni”, “Trouble Every Day”, “Vendredi Soir”, “35 Rhums”, “L’intrus” ve “White Material” adlı filmlerinin müziklerinin yer aldığı albüm için Londra, Paris Los Angeles ve San Francisco’da özel konserler planlandı.

İşte o konserlerin ilki İstanbul’da olacak ve Tindersticks, Denis’nin filmlerinden görüntüler eşliğinde, o filmler için bestelediği parçaları canlı seslendirecek.

Festivalde bu saydığım altı filmden “Vendredi Soir” dışında diğer beşi gösterilecek. Filmleri daha önce izlememiş olanlar “Hangisini görelim?” diye soracak olursa, hepsini görün derim.

Claire Denis, “auteur” diye adlandırılan sanat sineması kavramının en önde gelen isimlerinden birisi. Filmleri çoğunlukla Fransa’daki Afrika kökenli göçmenlerin gündelik yaşantılarını konu edinir. Karakterlerin karşılıklı konuşmaları yerine, uzun süreli sabit çekimler, yakın planlar, semboller, yüz ve beden detaylarıyla anlatır hikayeyi. Onun filmlerinde beni görsel anlamda en çok, imajlar, metaforlar ve seslerle kurduğu hayalle gerçek arası atmosferin çarpıcı doğallığı çekiyor.

İstanbul’da gösterilecek beş film arasında tercih yapmanız gerekiyorsa, bir baba ile kızı arasındaki yoğun ilişkiye odaklanan “35 Rhums” (35 Tek Rom) ve hiçbir seks sahnesi içermeden iki kardeş arasında gelişen duygusal yakınlaşmayı anlatan “Nenette et Boni”yi (Nenette ile Boni), ihmal etmemenizi öneririm.

Şiddet ile şefkat, şehvet ile duygusal yakınlık arasındaki ilişkiye odaklanan “Trouble Every Day”, bugüne kadar beyazperdede gördüğüm en sarsıcı sahneleri içeriyor. Seks ile şiddetin iç içe geçtiği, izlemesi zor kanlı sahneleriyle adeta bir korku filmi gibi. O sahnelere dayanmayı göze alırsanız, yakalamışken bu etkileyici filmi de görün derim.

Claire Denis’nin hangi filmini izlerseniz izleyin, sonuçta sinemadan aklınızda yanıtlanmamış sorularla çıkacak, üzerinde uzun süre düşüneceksiniz. Tindersticks’in sine-konser prömiyerine gelin. Sarsılacaksınız.

Written by zülalk

01 Nisan 2011 at 18:12

Claire Dennis kategorisinde yayınlandı

UNKLE konserinden notlar

leave a comment »

Cumartesi gecesi Maslak’taki Refresh the Venue’de uzun zamandır beklediğimiz UNKLE konseri vardı. Bu yılki Avea konserleri takvimi açıklandığında en çok heyecan yaratan konserlerden biriydi bu.

Salona vardığımda kapıda sigara içip sohbet eden gruplar birikmişti. Onların arasından süzülerek içeri girdim. Venue’ye en son ne zaman gittiğimi tam hatırlayamıyorum. Sanırım en son bir Electronica Festival için gitmiştim. Kanımca UNKLE için uygun bir seçim olmuştu bu mekan.

Konserin 22′de başlayacağı duyurulmuştu; ancak UNKLE sahnede gözüktüğünde saat 22:45′ti. Bu arada onlar çıkana kadar kim DJ’lik yaptı bilmiyorum ama şunu söylemek isterim ki, çok başarılı bir setti dinlediğim.

Gelelim UNKLE’a… Gerçekten çok iyi çaldılar. Sahnedeki video ekrandan yansıyan ilginç görüntülerle bütünleşen müziğin yarattığı atmosfer oldukça etkileyiciydi.

Dinleyicilere, “Sonunda İstanbul’a gelebildik!” diyerek kısa da olsa bir merhaba dediler ama bunun ötesinde çaldıkları müziğin aksine sahnede oldukça hareketsizlerdi. Müziğin enerjisi yaklaşık 1.5 saatlik konser boyunca bir türlü kalabalığa geçmedi. O gece aklıma şu soru takıldı: “Böyle bir müzik de burayı yıkmazsa ne yıkar?

Ekteki videoyu cep telefonu kamerasıyla kaydettiğim için ses ve görüntü çok kaliteli olmayabilir ama konserdeki ortama ilişkin bir fikir veriyor: Harika müzik ve televizyon izler gibi sadece sahnedeki ekrana bakıp duran kalabalık… Konserlerde kulakla dinleyip dans etmek yerine, gözle izleyip sabit durmanın moda olduğu yılları yaşıyoruz.

http://www.twitvid.com/embed.php?guid=OAJ9I&autoplay=0

-

Written by zülalk

01 Nisan 2011 at 17:09

UNKLE kategorisinde yayınlandı

Vitrindeki Albümler 62:

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 27 Mart 2011

R.E.M.- COLLAPSE INTO NOW (Warner Bros. Records)

R.E.M. sözünü tuttu. Albüm çıkmadan önce röportajlarda, yeni çalışmalarının klasik R.E.M. soundunu yansıtacağını söylemişlerdi; dediklerini yaptılar.

2004’te çıkan “Around the Sun” albümünün başarısızlığından sonra, Michael Stipe, grup üyelerine “Bir tane daha kötü albüm yaparsak bu iş biter” demişti.

Ardından 2008’de “Accelerate” yayımlandı. Politik sözleri ve ağırlıklı gitar sounduyla öncekine göre bir gelişmeyi gösteriyordu. Ancak R.E.M. gibi büyük bir grup için yetmezdi.

Çare orta tempolu, yarı folk-rock parçalarla baladları buluşturan klasik sounda dönmekti. Bu albümde yeni bir şey icat edilmemiş, bu yapılmış; ayrıca Patti Smith, Lenny Kaye, Pearl Jam‘den Eddie Vedder ve Peaches gibi isimlerin albüme katkısı da sağlanmış.

Sonuç olarak, daha canlı bir hava yakalanmış. Ancak beni en çok çeken parçalar başta “Oh My Heart” olmak üzere “Everyday Is Yours To Win”, “Walk It Back” ve “Me, Marlon Brando, Marlon Brando and I” gibi baladlar oldu.

Özellikle “Oh My Heart”ta Stipe’ın sesindeki kararlılığı etkileyici buldum. Patti Smith ve Lenny Kaye’in katkısıyla albümün en güzel şarkılarından birisi de kapanışı yapan “Blue“.

Albümdeki şarkı sözlerine bakacak olursak, 2008’de Amerika’da Bush’un yarattığı savaş kabusunun etkisiyle oldukça agresif sözler yazan Michael Stipe belli ki son yıllarda rahatlamış. Hatta “Oh My Heart”ta “Fırtına beni öldürmedi, hükümet değişti” bile diyor.

Ama kanımca bu defa da biraz fazla kolaya kaçmış. “I cannot tell a lie/ It’s not all cherry pie” ya da “It happened today, hooray hooray/ It happened hip hop hooray” gibi ona pek yakışmayacak türden fazla basit uyaklar var sözlerde…

Bu sıkıntının dışında, “Collapse Into Now”, içerdiği bu canlı ve zengin soundla, kanımca grubun 1997’de davulcu Bill Berry’nin ayrılışından bu yana yaptığı en iyi albüm.

-

Written by zülalk

01 Nisan 2011 at 17:05

Uncategorized kategorisinde yayınlandı

Füzyon cazla dünya yolculuğu

leave a comment »

© Zülal Kalkandelen
Cumhuriyet/ 27 Mart 2011

İstanbul son yıllarda festival dışında da sık sık caz efsanelerini ağırlıyor. Bu hafta da öyle oldu. Perşembe gecesi İstanbul Jazz Center’da Ron Carter, Mulgrew Miller ve Russell Malone çalarken, aynı akşam Salon’da füzyon cazın en önemli davulcularından Billy Cobham konseri vardı.

Daha önce canlı dinleme olanağı bulamamıştım Cobham’ı. Caz, rock ve funk’ı bir araya getiren albümlerinden ve internette izlediğim kayıtlardan konserde nasıl bir performansla karşılaşacağımı tahmin ediyordum. Ama itiraf etmeliyim ki, Cobham ve kendisine eşlik eden beş müzisyenin yarattığı etki, tahminimin ötesine geçti.

Salon’un masalı oturma düzeni, yine konser boyunca dinleyicilerin çıt çıkarmadan sadece müziğe odaklanmasını sağladı. Bu oturma düzeninin bir etkisi de, masalar birbirine yakın durduğu için samimi bir ortam yaratması oluyor. Birbirini hiç tanımayan insanlar, konser başlayana kadar az sonra dinleyecekleri müzisyen hakkında konuşmaya başlıyor. İlginç bir samimiyet doğuyor.

Ünlü davulcuya o akşam gitarda Jean-Marie Ecay, basta Michael Mondesir, perküsyonda Junior Gill, tuşlular ve kemanda Christophe Cravero ve tuşlularda Camelia Ben Naceur eşlik ediyordu.

Açılış parçası, “Palindrome” albümünden “Mirage” ve ardından “Fruit of the Loom”dan “Cat in the Hat”ti. Sahnenin ortasına yerleştirilen kocaman bir double bass setin arkasında gözleri kapalı, adeta trans halindeymiş gibi çalıyor Billy Cobham. Gözlerini açtığındaysa ya grup arkadaşlarına bakışlarıyla bir şeyler anlatıyor ya da gülerek izleyicilere bakıyor.

Genellikle davulcular attıkları güçlü sololarla insanların aklında yer eder. Cobham da müthiş sololar atıyor; ama benim aklımda, onların yanı sıra, Cobham’ın yeri geldiğinde arka planda kalıp diğer enstrümanların öne çıkmasına izin veren, dengeli ve yönlendirici tarzı da kaldı. Cobham’ın farkı, sadece vuruşlarının gücünden değil, aynı zamanda son derece ritmik ve melodik çalışından da kaynaklanıyor.

Billy Cobham, caz dünyasında “open-handed drumming” diye adlandırılan tarzın öncülüğünü yapan davulculardan birisi. Yani her iki elini de eşit şekilde geliştirdiği için, sol ayaktaki zil sistemini (hi-hat) ve trampeti, genel uygulamanın tersine, ellerini çaprazlama pozisyona getirmeden çalıyor.

Bunun davulcuyu yavaşlatabileceğini söyleyenler vardır. Oysa Cobham’da tersi söz konusu; gerektiğinde öyle hızlı ki, izlerken gözlerimiz ellerini seçemez oluyor. O akşam konserde güzel bir şov da yaptı. Her iki eliyle ikişer baget tutarak çaldı. Bugüne kadar gördüğüm en etkileyici davul soloyu o gece dinledim.

2007 albümü “Fruit of the Loom” ve geçen yıl çıkan “Palindrome”dan çaldığı parçalarla, konser boyunca bizi Brezilya’dan İsviçre’ye, Güney Amerika’dan Avrupa’ya dolaştırdı Cobham.

Konserin sonunda hayatını puro sarıp içmekle geçiren Kübalı bir kadından esinlenen “Cancun Market”la Küba’ya kadar gittik. O parçayı çalarken müzisyenlerin hepsi gülümsüyordu. Müziğin gücü bu işte; iyi çalındığında hem müzisyenin hem dinleyicinin yüreğine dokunur.


Konserden iki kısa video: (Cep telefonu kamerasıyla çekildiği için videolardaki ses ve görüntü kalitesi çok iyi değil ancak az da olsa bir fikir veriyor.)

http://www.twitvid.com/embed.php?guid=G19YW&autoplay=0

http://www.twitvid.com/embed.php?guid=VC4BM&autoplay=0

(Videolar bana, fotoğraflar Ali Güler’e aittir.)

-

Written by zülalk

01 Nisan 2011 at 16:53

Uncategorized kategorisinde yayınlandı

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.